QBY: Demolitions? Κατεδαφίσεις?

Greek
Εσείς πως αντιλαμβάνεστε το γκρέμισμα και τι σημαίνει αυτό προσωπικά για σας?
Ερώτηση: ομάδα μπλάνκο www.omadablanco.com
Απάντηση: Μαρία Θεοδώρου

Η απάντηση μου θα περιοριστεί στην σχέση της αρχιτεκτονικής με την κατεδάφιση, και θα αναφερθεί στην σύγχρονη πόλη-γεννήτρια αστικών απορριμμάτων που παράγονται στην προσπάθεια μιας ατέρμονης απόδρασης, μη αποδοχής και δυσανεξίας στις εμπειρίες της φθοράς και του θανάτου.

Η αγγλική λέξη demolition περιλαμβάνει την ινδοευρωπαϊκή ρίζα dem*- από την οποία, -σύμφωνα με την ετυμολογική θεωρία του γνωστού γλωσσολόγου E. Benveniste - προέρχεται η οικογένεια των ελληνικών λέξεων που σχετίζονται με την οικοδομική δραστηριότητα: δόμος, δομή. δομώ κλπ. Όλοι αυτοί οι όροι απηχούν μια εμπειρία της δομής ως κτιριακή κατασκευή που την χαρακτηρίζει μια κατάσταση αστάθειας. Ο ομηρικός δόμος π.χ. αφορά την εμπειρία της κατοικίας ως ‘μεταβαλλόμενη σταθερότητα΄: Η συγκρότηση του μπορεί να διαλυθεί ανά πάσα στιγμή (Μ. Θεοδώρου, αδημοσίευτη. διδακτορική διατριβή). Ο αγγλικός όρος λοιπόν μας υπενθυμίζει την στενή σύνδεση και αλληλεξάρτηση της δόμησης με την απο-δόμηση, της οικοδόμησης με την κατεδάφιση. Και οι δύο όψεις αυτής της δραστηριότητας ενέχουν βία, την οποία συχνά απωθούμε στην περίπτωση της οικοδόμησης. Έθιμα θεμελίωσης και λαϊκές παραδόσεις, όπως ο εντοιχισμός γυναικών (γεφύρι της Άρτας και άλλες βαλκανικές ιστορίες), η σφαγή του κόκορα αλλά και ο αγιασμός συνιστούν εξορκισμό της βίας της οικοδόμησης. Η βία της κατεδάφισης από την άλλη πλευρά, δεν περιβάλλεται από αντίστοιχη λογοκρισία.

Κατεδαφίσεις πάντα περιλαμβάνονταν και συνεχίζουν να περιλαμβάνονται σε προγράμματα σχεδιασμού και ανοικοδόμησης/αναπλάσεων των πόλεων και θεωρούνται το αναπόφευκτο βήμα για την υλοποίηση αρχιτεκτονικών /πολεοδομικών οραμάτων. Στις πλειοψηφία αυτών των περιπτώσεων, πέρα από αυτή καθ’ αυτή την βία της κατεδάφισης, υπάρχει σχεδόν πάντα η βίαια μετακίνηση των ανθρώπων που ζουν στην υπό ανάπλαση περιοχή. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που η κατεδάφιση βρίσκεται στο οπλοστάσιο των πολεμικών τεχνικών: πόλεις, περιοχές ή κτίρια μετατρέπονται σε ερείπια, ώστε να διαλυθεί βίαια η ζωή που τα κατοικεί επειδή η ύπαρξη αυτών των ανθρώπων και όσων αντιπροσωπεύουν δεν είναι επιθυμητή. Στο παρελθόν αλλά και σήμερα πόλεις συνιστούν πολεμικούς στόχους.

Το καλύτερο παράδειγμα αρχιτεκτονικής πρότασης που δεν αποκρύπτει με ωραιοποιήσεις αλλά αποκαλύπτει την βία των αρχιτεκτονικών οραματισμών αποτελεί το Exodus: The voluntary Prisoners of Architecture των Ηλία Ζέγγελη και Rem Koolhaas που ‘ξυρίζει’ το κεντρικό Λονδίνο για να δημιουργήσει ένα κενό όπου θα εγκαταστήσει μια δραματική κατάσταση αρχιτεκτονικής ουτοπίας. Όμως αυτή ήταν η εποχή του 1970 ενώ σήμερα, οι αδυναμίες των ουτοπιών έχουν καταδειχτεί και τα οράματα κατεδαφιστεί, ή μάλλον έχουν αντικατασταθεί από το όραμα της κατεδάφισης ως αυτοσκοπό.

Σε αυτό το πλαίσιο, στην προεκλογική εκστρατεία του (05/2006) ο δήμαρχος της Αθήνας κ. Κακλαμάνης, στη θέση πιθανών προγραμμάτων ανάπλασης, εξήγγειλε ένα πρόγραμμα κατεδάφισης. Η Αθήνα είναι μια πόλη που αναπτύχθηκε χωρίς αρχιτεκτονικό /πολεοδομικό όραμα. Θα ήταν λοιπόν εξαιρετικά δύσκολο στην εποχή κρίσης των οραμάτων να διατυπωθεί μια συνολική πρόταση για την πόλη. Όμως αυτό ακριβώς είναι που χρειάζεται και θα πρέπει οι πολίτες/κάτοικοι της πόλης να το απαιτήσουν ενάντια στην ευκολία των κατεδαφίσεων - που βέβαια δεν έχουμε δει να υλοποιούνται. Επιπλέον είναι οξύμωρο να εξαγγέλλει ένας πολιτικός κατεδαφίσεις τη στιγμή που κανένα μέτρο δεν λαμβάνεται για να ελεγχθεί και να περιοριστεί η δόμηση στην Αθήνα, αλλά αντίθετα χτίζεται εντατικά κάθε άδεια περιοχή που έχει απομείνει.

Στις σημερινές συνθήκες των υπερ-δομημένων πόλεων, οι κατεδαφίσεις είναι όμως μια διεθνής πρακτική. Η μεγαλύτερη εταιρία κατεδαφίσεων CDI (Controlled Demolition Incorporation) είναι μια παγκοσμιοποιημένη εταιρία με γραφεία και συνδέσμους στις μεγαλύτερες πόλεις του κόσμου γιατί οι κατεδαφίσεις σε πολλές περιπτώσεις συνιστούν από μόνες τους ένα πολιτιστικό υπερθέαμα που εταιρίες οργανώνουν την παρακολούθηση του από το κοινό. Οι κατεδαφίσεις είναι σήμερα μια επικερδής επιχείρηση και δημοφιλής στις δημοτικές αρχές καθότι δημιουργούν μια κινητικότητα του χρήματος. Πολλές φορές αρκεί μία κατεδάφιση για να ανεβάσει την αξία μιας περιοχής.

Ιστορικά η δημιουργία και ανάπτυξη των μοντέρνων πόλεων στο δυτικό κόσμο συνδέεται με την επιθυμία ορθολογικής τακτοποίησης των ανθρώπινων σχέσεων και με την ιδέα της διαρκούς προόδου. Η φθορά και ο θάνατος δεν είναι ανεκτά. Οτιδήποτε παλαιώνει πρέπει άμεσα να επισκευάζεται ή να κατεδαφίζεται. Διαφορετικά ολόκληρες πόλεις ή τμήματα τους θεωρούνται σε παρακμή και δεν είναι επιθυμητά να κατοικηθούν, άρα και οικονομικά επιζήμια. Η διαρκής προσπάθεια απαλλαγής από ότι παλαιώνει για να αντικατασταθεί με το νέο δημιουργεί μια συνεχή παραγωγή αστικών απορριμμάτων (ανθρώπων και πραγμάτων) που έχει ήδη δημιουργήσει οριακές καταστάσεις. Η επιδιωκόμενη σήμερα αειφορία των πόλεων δεν είναι παρά ευφημισμός που αφορά στο σχεδιασμό στρατηγικών επιβίωσης. Οι πόλεις στη Σαουδική Αραβία που τα τελευταία χρόνια αναδύονται ως σύμπλεγμα λαμπερών ουρανοξυστών που ξεπηδούν από την έρημο, μπορεί να καταλήξουν σε σωρούς άμμου, αφού η συντήρηση τους απαιτεί τεράστια ποσά ενέργειας.

Σε σχέση λοιπόν με την αρχιτεκτονική το ζήτημα για μένα προσωπικά, δεν είναι να μάθω να γκρεμίζω για να χτίσω αλλά να χτίζω έχοντας στο νου μου ότι το οικοδόμημα μου μια μέρα θα γκρεμιστεί.

© Μαρία Θεοδώρου

QTO: What is the distinction between ‘politics’ and the ‘political’? Ποια είναι η διάκριση ανάμεσα στην ‘πολιτική’ και το ‘πολιτικό’?

English
What is the distinction between ‘politics’ and the ‘political’?
Question: Maria Theodorou
Answer: Yannis Stavrakakis

I can refer here to the distinction as it has been formulated by Claude Lefort and developed by many contemporary political theorists (Laclau, Mouffe, Rosanvalon, etc.). Politics typically involves a profound topographical dimension. It is usually conceptualized as a distinct and clearly delimited area of phenomena (political institutions, ideologies, etc.) that, together with other – equally distinct – areas (the economy, culture, the legal sphere, etc.), comprise the totality of the social system. Such a view dominates mainstream social and political science. On the other hand, however, one needs to take into account the political as the ontological moment, the ontological horizon, of this (and of every) topography. Here the political is registered as a moment, an event that dislocates established orders and institutes aspects of society anew.

Yet we have to be careful at this point. If an exclusive concentration on politics as a given sub-system entails a disavowal of the political and, as a result, an unconditional legitimation of existing orders and a weakening of the possibility of critique and of imagining alternative futures, there is also the opposite danger: that of fetishizing the moment of the political in order to guarantee the possibility of a radical, total refoundation of the social beyond the (spatial) limits of any hegemony. Such a utopian fetishization ignores the constitutive dialectic between positive and negative, creativity and alienation, space and event, and can put in danger the democratic imaginary.
© Yannis Stavrakakis

Yannis Stavrakakis is Associate Professor of Political Science at the Aristotle University of Thessaloniki and visiting fellow at the Centre for Theoretical Studies at the University of Essex. He is the author of Lacan and the Political (Routledge, 1999) and The Lacanian Left (Edinburgh University Press-SUNY Press, forthcoming 2007).

http://www.amazon.co.uk/s/ref=nb_ss_w_h_/026-4309540-1863655?url=search-alias%3Daps&field-keywords=stavrakakis+yannis

Greek
Ποια είναι η διάκριση ανάμεσα στην ‘πολιτική’ και το ‘πολιτικό’?
Ερώτηση: Μαρία Θεοδώρου
Απάντηση: Γιάννης Σταυρακάκης

Μπορώ να αναφερθώ εδώ στην διάκριση ανάμεσα στην ‘πολιτική’ και το ‘πολιτικό’ όπως έχει διατυπωθεί από τον Claude Lefort και περαιτέρω αναπτυχθεί στο έργο πολλών σύγχρονων θεωρητικών (Laclau, Mouffe, Rosanvalon, κλπ.). Η πολιτική τυπικά συνδέεται με μια βαθιά εδραιωμένη τοπογραφική διάσταση. Εννοιολογικά ορίζεται συνήθως ως μια διακεκριμένη και ξεκάθαρα περιγεγραμμένη περιοχή φαινομένων (πολιτικοί θεσμοί, ιδεολογίες, κλπ.) η οποία μαζί με άλλες –εξ ίσου διακεκριμένες – περιοχές (οικονομία, κουλτούρα, δικαιϊκή σφαίρα κλπ.), συγκροτούν το σύνολο του κοινωνικού συστήματος. Αυτή η οπτική κυριαρχεί στην ορθόδοξη κοινωνική και πολιτική επιστήμη. Το πολιτικό, από την άλλη πλευρά, συνιστά την οντολογική στιγμή, τον οντολογικό ορίζοντα αυτής (αλλά και κάθε) τοπογραφίας. Εδώ το πολιτικό νοείται ως στιγμή, ως ένα συμβάν που διαταράσσει την εκάστοτε καθεστηκυία τάξη και θεσμίζει εκ νέου όψεις της κοινωνίας.

Πρέπει να είμαστε όμως προσεκτικοί σε αυτό το σημείο. Αν η αποκλειστική επικέντρωση στην πολιτική ως δεδομένο, παγιωμένο υπο-σύστημα, ενέχει μια απάρνηση του πολιτικού και συνεπάγεται την νομιμοποίηση της καθεστηκυίας τάξης και την αποδυνάμωση του κριτικού λόγου και της δυνατότητας άρθρωσης εναλλακτικών σχεδίων για το μέλλον, υπάρχει επίσης και ο αντίθετος κίνδυνος: Αυτός της φετιχοποίησης της στιγμής του πολιτικού, ως μιας στιγμής ριζικής και καθολικής επανα-θεμελίωσης του κοινωνικού πέραν των (χωρικών) ορίων κάθε ηγεμονίας. Αυτή η ουτοπική φετιχοποίηση αγνοεί την συστατική διαλεκτική ανάμεσα στο θετικό και το αρνητικό, τη δημιουργικότητα και την αλλοτρίωση, το χώρο και το συμβάν, και μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τον πυρήνα της δημοκρατικής επινόησης.
© Γιάννης Σταυρακάκης

Ο Γιάννης Σταυρακάκης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ και είναι επισκέπτης ερευνητής στο Κέντρο Θεωρητικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Έσσεξ. Στις δημοσιεύσεις του περιλαμβάνονται οι μονογραφίες: Ο Λακάν και το Πολιτικό (Routledge, 1999) και Η Λακανική Αριστερά (Edinburgh University Press-SUNY Press, υπό έκδοση 2007).

http://www.amazon.co.uk/s/ref=nb_ss_w_h_/026-4309540-1863655?url=search-alias%3Daps&field-keywords=stavrakakis+yannis

QTO: What are the Eco-villages and why does their popularity rise today? Τι είναι οι οικο-κοινότητες και γιατί γίνονται σήμερα δημοφιλείς?

English
What are the Eco-villages and why does their popularity rise today?
Question: Maria Theodorou
Answer: Nicholas Anastasopoulos

Εco-communities (or eco-villages as they are more commonly known) are socially, economically and ecologically sustainable communities usually of 50-150 people with concrete principles in regards to consumerism, food and energy self-reliance. Their focus is on locality and the environment and they have a clear social, economic and ecological structure. These are communities of a “human scale in which human activities are harmlessly integrated into the natural world in a way that is supportive of healthy human development and can be successfully continued into the indefinite future”. (Gilman, Robert, ‘The Eco-village Challenge’, in Context Quarterly, 3/1991 Langley, WA p.10)

Such communities can be found at various locations all over the world. Yet, the eco-village movement that has emerged in North America and Western Europe is currently seeing a rise in popularity. This can be interpreted mainly as a reaction to the international economic, political and environmental developments of recent decades, which have only been intensified between the mid 90s and today.

A conference entitled ‘Globalization and the Quest for Sustainability: New Alternative Models of Social and Spatial Organization in Europe’, was organized recently (20/1/2007) at the Cultural Center Melina Merkouri of the Athens Municipality in Greece. Its aim was to provide a forum for discussion on the eco-village movement discourse, showcasing examples and bringing to light views that allowed for information exchange.

The invited speakers traced the phenomenon of eco-villages mainly in Europe and discussed current trends and developments of such initiatives: Declan Kennedy, an architect and founding member of Lebensgarten referred to examples of eco-villages from Germany, the UK, Denmark and the USA, .such as Schafbruhl (Tubingen) Zisula Cordaches , founding member of Zegg, presented the history, identity and development of ZEGG, an eco-village founded on the grounds of the former FDR near the town of Belzig in Brandenburg. Zegg not only has an impressive track record in its brief history, but it also has had a positive impact on the adjacent areas where more eco-villages have recently sprouted and the prevalent mentality seems to be changing in positive directions that affect the local economy, ecology and social relations. It is worth noting that Zegg was founded on existing premises that functioned previously as training equestrian headquarters for the 3rd Reich Olympics in Berlin and later training facilities for agents of the regime, while they were built originally by Australian Germans in 1910.

Discussions that followed centered mainly on the current phenomenon of regional complimentary currencies, a policy that has surfaced in regions of Germany, Austria and other localities. The measure involves voluntary participation of residents in one region and it is accompanied by measures that favor local exchange and economy. The new institution of Gaia University as an innovative approach to education with emphasis on sustainability issues became also the subject of much debate.
©Nicholas Anastasopoulos

Nicholas Anastasopoulos is an architect, doctoral candidate at the Department of Architecture, NTUA. He has taught at the universities of Patras, the Athens NTUA and at Parsons School of Design, NY.


Related Links:
Eco-villages: www.gen.ecovillage.org/ and www.ic.org and www.context.org
Lebensgarten and Zegg: http://www.lebensgarten.de/ and http://www.zegg.de/
Complimentary currencies: www.regiogeld.de and www.geldreform.de
Theory: www.context.org/

Greek
Τι είναι οι οικο-κοινότητες και γιατί γίνονται σήμερα δημοφιλείς?
Ερώτηση: Μαρία Θεοδώρου
Απάντηση: Νίκος Αναστασόπουλος
Ως οικο-κοινότητες εννοούμε μικρού συνήθως μεγέθους μορφές κατοίκησης (50-150 άτομα) με συνειδητές θέσεις και αρχές σε σχέση με την κατανάλωση, την διατροφική και ενεργειακή αυτονομία, την τοπικότητα και το περιβάλλον και με συγκεκριμένη κοινωνική, οικονομική και οικολογική οργάνωση. Πρόκειται για «κοινότητες με ανθρώπινη κλίμακα όπου οι ανθρώπινες δραστηριότητες εντάσσονται χωρίς επιβλαβείς συνέπειες στο περιβάλλον με τέτοιο τρόπο ώστε να υποστηρίζεται η υγιής ανάπτυξη και να μπορεί να υπάρχει συνέχεια στο μέλλον».(Gillman, Robert, The Eco-village Challenge, In Context Quarterly, 3/1991 Langley, WA p.10 )

Κοινότητες με αυτά τα χαρακτηριστικά υπάρχουν διάσπαρτες σε όλα τα σημεία του πλανήτη, αλλά το κίνημα των οικο-κοινοτήτων που αναπτύχθηκε κυρίως στη Βόρειο Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη, γνωρίζει πρόσφατα μία σημαντική άνθηση που μπορεί να ερμηνευθεί κυρίως ως αντίδραση στις διεθνείς οικονομικές, πολιτικές και περιβαλλοντικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών που βέβαια έχουν ενταθεί από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 μέχρι σήμερα.

Η Ημερίδα που οργανώθηκε πρόσφατα σχετικά με το θέμα αυτό στο Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων Μελίνα Μερκούρη (20/1/2007) είχε τίτλο «Παγκοσμιοποίηση και το Αίτημα της Αειφορίας: Αναδυόμενα Εναλλακτικά Μοντέλα οικιστικής και κοινωνικής οργάνωσης στην Ευρώπη» και ήταν μία ευκαιρία για να συζητηθούν παραδείγματα, να ακουστούν απόψεις και να γίνει ανταλλαγή πληροφοριών.

Οι εισηγήσεις των ομιλητών σκιαγράφησαν μία εικόνα του φαινομένου των οικοκοινοτήτων στην Ευρώπη και μεταφέρθηκαν απόηχοι από τις τρέχουσες εξελίξεις και τον προβληματισμό που αναπτύσσεται σε αυτές μέσα από τοπικές πρωτοβουλίες. Ο Declan Kennedy εκτός από την οικο-κοινότητα Lebensgarten της οποίας αποτελεί μέλος, αναφέρθηκε σε παραδείγματα από οικο-κοινότητες στην Γερμανία, τη Βρετανία, την Δανία και την Αμερική όπως το Schafbruhl στο Tubingen της Γερμανίας, το Kolding στην Δανία, το Findhorn στη Σκοτία, κα. Η Ζησούλα Κουρδάκη παρουσίασε την ιστορία, την ταυτότητα και εξέλιξη της οικο-κοινότητας του Zegg, μίας κοινότητας που ιδρύθηκε το 1991 σε έδαφος της πρώην Ανατολικής Γερμανίας στην περιοχή του Βραδεμβούργου, κοντά στη πόλη του Belzig. Το Zegg εκτός από το γεγονός της πολύ θετικής εξέλιξης του από την δημιουργία του μέχρι σήμερα, έχει επηρεάσει την ευρύτερη περιοχή όπου έχουν ξεπηδήσει και άλλες οικο-κοινότητες ή έχει σε κάποιο βαθμό αλλάξει η νοοτροπία των κατοίκων με θετικά αποτελέσματα γενικά στην οικονομία, την οικολογία και τις κοινωνικές σχέσεις του τόπου. Αξιοσημείωτο για την κοινότητα του Zegg είναι ότι ιδρύθηκε σε υπάρχουσες εγκαταστάσεις που αφορούσαν την εκπαίδευση αστυνομικών και πρακτόρων του καθεστώτος, που επίσης με τη σειρά τους διαδέχθηκαν εγκαταστάσεις εκπαίδευσης ιππασίας του 3ου Ράιχ για τους Ολυμπιακούς του Βερολίνου, ενώ οι αρχικές υποδομές έγιναν από Αυστραλογερμανούς το 1910.

Oι συζητήσεις που ακολούθησαν αφορούσαν κυρίως το φαινόμενο των τοπικών συμπληρωματικών νομισμάτων. Υπάρχει η άποψη ότι η υιοθέτηση τοπικού νομίσματος που δεν αποτελεί πλέον κρατική μονάδα μέτρησης όπως πριν από την εισαγωγή του ευρώ, αλλά τοπική συμπληρωματική μονάδα που καλύπτει συγκεκριμένες γεωγραφικά περιοχές, η οποία μάλιστα συνοδεύεται με συγκεκριμένα μέτρα που ευνοούν την –τοπική- διακίνηση, ενισχύει την τοπική οικονομία.
© Νίκος Αναστασόπουλος

Ο Νίκος Αναστασόπουλος είναι αρχιτέκτων, υποψήφιος διδάκτωρ στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ. Έχει διδάξει στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας ,στο ΕΜΠ και στο Parsons School of Design στην Νέα Υόρκη.

QBY: Is there a need currently emerging to activate the ‘political’ aspect of architecture and how it is manifested?

English (see Greek translation below)
Question:Takis Kambulis (www.enstaseis.blogspot.com)
Answer: Maria Theodorou

We are currently reconsidering the after effects of a long held abandoning of urban policies that shaped European cities from the post war period until the 70’s. At that time, the political and social aspects of architecture constituted an important design factor. Architects envisioned a different society that they thought it was possible to be literally ‘built’. The outcome of realised projects was however shrouded in the negative reception of their users and the dismay of the architects. ‘Good intentions’ that went wrong brought an end to any further elaboration of such architectural visions and repressed any discussion on the reasons of the failure.

Since the 90’s, city planning has been left in the hands of real estate developers and the short-term visions of local politicians that see the regeneration of their cities through architecture. The intertwining of architecture, economy and politics has created a system of star architects submissive to the whims of their worldwide clients that require the production of impressive buildings. On the other hand, a profitable intense building activity in cities and rural areas shapes vertical or horizontal nucleus of wealth (mainly controlled areas), while junkyards of neglect and poverty occupy the ever expanding megacities. City problems are viewed as issues that demand technical and financial solutions by managers and experts. The failure of the 60’s and the 70’s architectural visions still censors any architectural approach that touches on the political.

Today, resistance to the current architecture practice and education is emerging among the ranks of a younger generation of architects. Architectural resistance attempts not only to understand the current city conditions by considering the political aspects of architecture, but also to reflect on the concept of ‘resistance’ within the history of architecture. It also aims at formulating positions and shape practices. Due to the effects of recuperation, the current mainstream trend for the 60’s and the 70’s architecture history fits also into this picture as it is manifested in the growing number of publications, exhibitions and conference on radical gestures and architectural utopias. The relation of architecture and power also figures on the lectures programme of architecture schools. It is in such a context that SARCHA was created. The inauguration of its activities is marked by seminars, lectures and workshops that investigate the relation of architecture to the political.

That which is manifested today is the need to examine the political aspect of architecture, but its potential should be redefined in the current context. We cannot however discuss architecture’s relation to the political by employing concepts produced or re-used in the 60’s. (space, participation, revolution etc.) This would only secure a regression into historicism. We need instead a history of the 60’s concepts that would assist us to put under scrutiny the relation of architecture and the political as such. The intellectual task of SARCHA’s associates will focus on unravelling this history, while architects will present public practices of action required in the current living conditions.
© Maria Theodorou

Greek
Εάν και πως εμφανίζεται σήμερα η αναγκαιότητα ενεργοποίησης του ‘πολιτικού’ ρόλου της αρχιτεκτονικής?
Ερώτηση: Τάκης Καμπύλης (www.enstaseis.blogspot.com)
Απάντηση: Μαρία Θεοδώρου

Στη σημερινή εποχή επανεξετάζονται τα αποτελέσματα της εδώ και μερικές δεκαετίες πλήρους εγκατάλειψης των πολεοδομικών πολιτικών που κυριάρχησαν στην Ευρώπη μετά τον πόλεμο και αναπτύχθηκαν πλήρως μέχρι και τη δεκαετία του ‘70. Η πολιτική και κοινωνική διάσταση της αρχιτεκτονικής αποτελούσαν εκείνη την εποχή, την σημαντική συνιστώσα του σχεδιασμού και οι αρχιτέκτονες φαντάζονταν μια διαφορετική κοινωνία που θα μπορούσε κυριολεκτικά να ‘χτιστεί’. Όμως η αποτυχία των υλοποιημένων πολεοδομικών σχεδιασμών που είχαν κάθε άλλο παρά θερμή υποδοχή από τους χρήστες τους, περιέβαλε με ένα κλίμα απογοήτευσης τα αρχιτεκτονικά οράματα. Η αποτυχία των ‘καλών προθέσεων’ των αρχιτεκτόνων αφενός εμπόδισε κάθε περαιτέρω επεξεργασία παρόμοιων προσπαθειών και αφετέρου, απώθησε κάθε συζήτηση για τα αίτια της.

Ο σχεδιασμός των πόλεων από την δεκαετία του 1990 και μετά παραδόθηκε στην κτηματαγορά και στα μικροπολιτικά οράματα τοπικών πολιτικών που φαντάζονται την αναγέννηση των πόλεων τους μέσω της αρχιτεκτονικής. Στο σημείο που αρχιτεκτονική, οικονομία και πολιτική διαπλέκονται, αναπτύχθηκε ένα σταρ-σύστεμ αρχιτεκτόνων που κατασκευάζουν εντυπωσιακά κτίρια σε όλο τον κόσμο με αντάλλαγμα την πλήρη υποταγή στις εντολές των πελατών τους. Επιπλέον, η επικερδής εντατική οικοδομική δραστηριότητα που παρατηρείται σήμερα στις πόλεις και την ύπαιθρο είναι σημειακή, δημιουργεί κατακόρυφες ή οριζόντιες νησίδες ευημερίας, στην πλειονότητα πλήρως ελεγχόμενες περιοχές, ενώ σκουπιδότοποι εγκατάλειψης και φτώχιας αποτελούν το όλο και μεγαλύτερο τμήμα των γιγαντωμένων πόλεων. Τα προβλήματα των πόλεων αντιμετωπίζονται σε αυτό το πλαίσιο ως καθαρά τεχνο-οικονομικά ζητήματα που απαιτούν αντίστοιχες λύσεις και διαχείριση από τους ειδικούς. Η αποτυχία των αρχιτεκτονικών οραμάτων της δεκαετίας του ‘60 και του ‘70 φαίνεται να λογοκρίνει κάθε προσέγγιση που θα συνέδεε την αρχιτεκτονική με το πολιτικό.

‘Όμως, σήμερα αρχίζει να δημιουργείται, κυρίως ανάμεσα σε αρχιτέκτονες της νεώτερης γενιάς, μια τάση αντίστασης στον κυρίαρχο τρόπο άσκησης της αρχιτεκτονικής αλλά και της αρχιτεκτονικής εκπαίδευσης. Η αρχιτεκτονική αντίσταση δεν στοχεύει μόνο στην κατανόηση των σημερινών αστικών φαινομένων, αλλά και στην μελέτη της έννοιας της ‘αντίστασης’ στην ιστορία της αρχιτεκτονικής, ενώ παράλληλα επιδιώκει τη διατύπωση θέσεων και τη διαμόρφωση πρακτικών. Το σημερινό ενδιαφέρον για την δεκαετία του ‘60 και του ‘70 δεν είναι επίσης τυχαίο. Οι εκδόσεις, εκθέσεις και συνέδρια που αφορούν ριζοσπαστικές αρχιτεκτονικές χειρονομίες του παρελθόντος πληθαίνουν, ενώ τα θέματα που αφορούν την αρχιτεκτονική ουτοπία και την σχέσης της αρχιτεκτονικής με την εξουσία αρχίζουν να εμφανίζονται στα προγράμματα διαλέξεων των αρχιτεκτονικών σχολών. Σε αυτό το πλαίσιο δημιουργήθηκε SARCHA. Η έναρξη των δράσεων της σηματοδοτείται με την υλοποίηση σεμιναρίων διαλέξεων και εργαστηρίων που ερευνούν τη σχέση της αρχιτεκτονικής με το πολιτικό.

Αυτό που αναδύεται λοιπόν είναι η ανάγκη εξέτασης του πολιτικού ρόλου της αρχιτεκτονικής, η δυναμική του οποίου θα πρέπει να επαναπροσδιοριστεί στις σημερινές συνθήκες. Δεν είναι όμως δυνατόν να διερευνηθεί η σχέση της αρχιτεκτονικής με το πολιτικό χρησιμοποιώντας δεδομένες έννοιες που κυριάρχησαν το ‘60 (χώρος, συμμετοχή, επανάσταση, κλπ) χωρίς να πέσουμε στην παγίδα του ιστορικισμού. Η ιστορική αντιμετώπιση των εννοιών που παρήχθησαν ή χρησιμοποιήθηκαν με έναν ορισμένο τρόπο το ‘60 είναι απαραίτητη αν θέλουμε να εξετάσουμε διεξοδικά το πως αυτή καθαυτή η σχέση της αρχιτεκτονικής με το πολιτικό εγκαθιδρύεται. Το θεωρητικό έργο όσων συμμετέχουν στη SARCHA θα εστιάσει σε αυτό το ιστορικό θέμα ενώ παράλληλα αρχιτέκτονες θα παρουσιάσουν στο κοινό πρακτικές ενεργοποίησης και δράσεων που απαιτούν οι σύγχρονες συνθήκες διαβίωσης.
© Μαρία Θεοδώρου

FAQ 11: What is the format of public exchange in the blog? Ποια μορφή έχει η δημόσια ανταλλαγή στο blog?

English
The public exchange is shaped in a Question /Answer format. Alongside FAQ (Frequently Asked Questions) - centred on organisational issues of sarcha - QBY and QTO are the indicators of an active exchange: QBY are questions posed by an associate and answered by sarcha while QTO are questions asked by sarcha and answered by associate/s. Comments can be posted to all three kinds of the Question /Answer scheme.

Greek
Η δημόσια ανταλλαγή έχει την μορφή Ερωτήσεων/Απαντήσεων. Εκτός από FAQ (συνήθεις ερωτήσεις) που αφορούν οργανωτικά θέματα της sarcha, οι ενδείξεις QBY και QTO σηματοδοτούν την ενεργή ανταλλαγή: QBY είναι ερωτήσεις που τίθενται από συμμετέχοντες για να απαντηθούν από τη sarcha ενώ QTO είναι ερωτήσεις που θέτει η sarcha και απαντώνται από συμμετέχοντες. Σχόλια υποβάλλονται σε όλα τα είδη ερωτήσεων/απαντήσεων

FAQ 10: Sarcha’s plans for the immediate future? Τα σχέδια της sarcha για το άμεσο μέλλον?

English
Sarcha will work with individuals and institutions to organise seminars, lectures and workshops that explore the relation between ‘Architecture and the Political.’ The preliminary planning stage includes sarcha’s associates’ public exchange which includes questions and statements to be published at sarcha’s blog. Everyone interested should contact us: info@sarcha.gr

Greek
Η sarcha θα συνεργαστεί με άτομα και θεσμούς για την οργάνωση σεμιναρίων, διαλέξεων και εργαστηρίων με θέμα την διερεύνηση της σχέσης της Αρχιτεκτονικής με το Πολιτικό. Το προπαρασκευαστικό στάδιο περιλαμβάνει δημόσια ανταλλαγή απόψεων όσων συμμετέχουν στη sarcha με τη δημοσιοποίηση στο παρόν blog ερωτήσεων και σχολίων. ‘Oσοι ενδιαφέρονται μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μας: info@sarcha.gr

FAQ 9: Sarcha’s current activity? Τρέχουσα δραστηριότητα της Sarcha?

Sarcha representative Maria Theodorou is making a number of public presentations to communicate the aim and analyse the context in which sarcha was created. The venues in Europe for November 2006 are:
Utrecht, Netherlands, 10 Nov., ‘Camp for Oppositional Architecture 2006’ international conference, www.anarchitektur.com
Athens, Greece, 11 Nov., ‘City, Culture and the Political’ international conference, http://www.eppnp.gr
Edinbourgh, UK, 17 Nov., Architecture Research Seminar, School of Arts Culture & Environment,University of Edinburgh, www.architecture.ed.ac.uk
Greek
Ως εκπρόσωπος της sarcha, η Μαρία Θεοδώρου πραγματοποιεί μια σειρά δημόσιων παρουσιάσεων για να επικοινωνήσει το στόχο και το πλαίσιο στο οποίο δημιουργήθηκε η sarcha. Οι τόποι παρουσιάσεων στην Ευρώπη για το Νοέμβριο 2006 είναι:
Ουτρέχτη, Ολλανδία, 10 Νοεμβ., ‘Camp for Oppositional Architecture 2006’, διεθνές συνέδριο, , www.anarchitektur.com
Αθήνα, Ελλάδα, 11 Νοεμβ., ‘Πόλη, Πολιτικό Πολιτική’, διεθνές συνέδριο, http://www.eppnp.gr
Εδιμβούργο, Μεγ. Βρετανία, 17 Νοεμβ., Σεμινάριο Αρχιτεκτονικής Έρευνας, Σχολή Τεχνών, Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Εδιμβούργου, www.architecture.ed.ac.uk.

FAQ 8: How can I contact Sarcha? Πως επικοινωνώ με τη Sarcha?

English
Send your e-mail to: info@sarcha.gr
Greek
Στείλτε e-mail στη διεύθυνση info@sarcha.gr

FAQ 7:How can I become sarcha’s associate? Πως μπορώ να συμμετέχω στη Sarcha?

English
Post a comment stating your interest and your contact details or contact us
Greek
Στείλτε σχόλιο με το οποίο να δηλώνετε το ενδιαφέρον σας ή επικοινωνήστε μαζί μας.

FAQ 5: Who are Sarcha’s associates? Ποιοί συμμετέχουν στη sarcha?

English
Sarcha’s associates are all those -individuals, groups, organisations, institutions, interested to support / participate in the sarcha initiative.
Greek
‘Άτομα, ομάδες, οργανώσεις, ιδρύματα, φορείς που ενδιαφέρονται να στηρίξουν την πρωτοβουλία που ξεκίνησε η sarcha μπορούν να συμμετέχουν.

FAQ 4: Who and when initiated sarcha? Ποιος και πότε ξεκίνησε τη sarcha?

English
Sarcha’s founding members are the architect Maria Theodorou and the net-poet and writer Larry Cool. Sarcha, as a legal entity, was founded in April 2006 and is currently developing its plan of activities.
Greek
Τα ιδρυτικά μέλη της sarcha είναι η αρχιτέκτων Μαρία Θεοδώρου και ο συγγραφέας και δικτυακός ποιητής Larry Cool. Η sarcha απέκτησε νομική υπόσταση τον Απρίλιο του 2006 και σε αυτή τη φάση αναπτύσσει το πρόγραμμα δραστηριοτήτων της

FAQ 3: Why sarcha is a School of Architecture 4 All? Γιατί η sarcha είναι Σχολή Αρχιτεκτονικής για Όλους?

English
The formation of built environment is a complex operation and exceeds by far the activity of the architects and their clients. The analysis of such operation should address a wider audience that in a way or another is involved or experiences the shaping of the everyday environment.
Greek
Η διαμόρφωση του κτισμένου περιβάλλοντος είναι μια σύνθετη ‘επιχείρηση’ η οποία υπερβαίνει σε μεγάλο βαθμό την δραστηριότητα των αρχιτεκτόνων και των πελατών τους. Η ανάλυση αυτής της διαδικασίας θα πρέπει να απευθύνεται σε ένα ευρύτερο κοινό το οποίο με οποιοδήποτε τρόπο ενέχεται ή απλά βιώνει τη διαμόρφωση του καθημερινού περιβάλλοντος.

FAQ 2: Where is sarcha? Που βρίσκεται η sarcha?

English
Sarcha is based in Greece but globally connected with like-minded individuals, groups and initiatives. As the global thrives on the local, sarcha uses both Greek and English language to communicate. Moreover, it considers contemporary architecture incidents worldwide but it is also committed to identify, understand and communicate to a wider public, the ways architecture operates in Greece.
Greek
Η sarcha έχει τη βάση της στην Ελλάδα αλλά είναι παγκόσμια διασυνδεδεμένη με άτομα, ομάδες και πρωτοβουλίες που σκέφτονται με παρόμοιο τρόπο. Επειδή το παγκόσμιο βρίσκει πρόσφορο έδαφος στο τοπικό, η sarcha χρησιμοποιεί ελληνικά και αγγλικά ως γλώσσες επικοινωνίας. Επιπλέον, αν και μελετά σύγχρονα αρχιτεκτονικά συμβάντα από διάφορα μέρη του κόσμου, είναι υποχρεωμένη να προσδιορίσει, να κατανοήσει και να επικοινωνήσει στο ευρύτερο κοινό τους τρόπους με τους οποίους η αρχιτεκτονική λειτουργεί στην Ελλάδα.

FAQ 1: What is sarcha? Τι είναι η sarcha?

English

SARCHA not-for- profit was founded in April 2006. It aims to educate and activate the public regarding architecture’s impact on the formation of the ever-changing, life-shaping environment. It promotes research, actions and projects that examine architecture’s relation and connection with the diverse and political aspects of individual and collective activities.

Greek

Η SARCHA /ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΑΓΩΓΟΙ υποστηρίζει την αρχιτεκτονική παιδεία για όλους. Είναι μια αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία που ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 2006. Στόχος της η εκπαίδευση και η ενεργοποίηση του κοινού ως προς το ρόλο της αρχιτεκτονικής στη παραγωγή του συνεχώς μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος που διαμορφώνει/νεται από την καθημερινή διαβίωση. Προωθούνται έρευνα, δράσεις και προγράμματα που εξετάζουν την σχέση της αρχιτεκτονικής με τις ποικίλες εκφάνσεις και την πολιτική διάσταση των ατομικών και συλλογικών δραστηριοτήτων.